Senda Pirenaica - E23

Opis trasy

Senda Pirenaica – E23 to jeden z najbardziej malowniczych, a zarazem wymagających odcinków długodystansowego szlaku pirenejskiego, który wiedzie przez serce francuskich Pirenejów. Liczący 17,18 km i charakteryzujący się zerowym przewyższeniem (co w praktyce oznacza stałe utrzymanie wysokości bezwzględnej, a nie brak wzniesień – trasa prowadzi bowiem po grzbiecie górskim) szlak oferuje wędrówkę o średnim stopniu trudności. To propozycja dla turystów, którzy mają już za sobą podstawowe doświadczenie w górach i są przygotowani na długie, monotonne podejścia oraz techniczne zejścia. Mimo braku przewyższenia w liczbach, teren jest urozmaicony – skaliste ścieżki, fragmenty trawiaste i strome zbocza wymagają dobrej kondycji i stabilnego kroku. Trasa jest częścią większego systemu szlaków pirenejskich, łączących Francję z Hiszpanią, i cieszy się opinią jednej z najpiękniejszych, ale i najbardziej wymagających pod względem nawigacji.

Rozpoczynając wędrówkę od strony Col de la Traverse, wkraczamy w świat surowych, wapiennych skał i rozległych widoków na dolinę rzeki Gave de Pau. Szlak początkowo wiedzie łagodnym zboczem, by po kilkuset metrach skręcić w kierunku południowo-wschodnim, w stronę masywu Vignemale. To tutaj zaczyna się prawdziwa przygoda – ścieżka zwęża się, a po obu stronach pojawiają się strome urwiska. Mimo że trasa jest dobrze oznakowana (żółte znaki i słupki), w niektórych miejscach łatwo zgubić drogę, zwłaszcza przy mgle. Warto mieć przy sobie mapę w skali 1:25 000 oraz GPS. Po około 2 godzinach marszu docieramy do Col de la Bernatoire – przełęczy o wysokości 2480 m n.p.m., skąd rozpościera się panorama na lodowce i ostre granie.

Kolejny odcinek to kwintesencja pirenejskiej dziczy. Ścieżka prowadzi grzbietem, który miejscami jest szeroki na zaledwie metr, z przepaściami po obu stronach. To fragment wymagający dużej koncentracji i dobrej równowagi. Mimo że technicznie nie ma tu wspinaczki, ekspozycja jest znaczna, a wiatr często utrudnia marsz. W tym rejonie można spotkać kozice pirenejskie (Rupicapra pyrenaica) – zwinne ssaki, które doskonale radzą sobie na stromiznach. Przy odrobinie szczęścia dostrzeżemy też orła przedniego (Aquila chrysaetos) krążącego nad głowami. Flora jest typowa dla wysokogórskich łąk – dominują trawy, mchy i porosty, a w niższych partiach pojawiają się kępy różanecznika (Rhododendron ferrugineum).

Po pokonaniu grzbietu szlak opada w kierunku Lac de la Bernatoire – malowniczego jeziora polodowcowego o turkusowej barwie, położonego na wysokości 2350 m n.p.m. To idealne miejsce na krótki odpoczynek i uzupełnienie zapasów wody. Woda jest czysta, ale zaleca się jej przegotowanie lub użycie filtrów. Wokół jeziora rozciągają się kamieniste plaże, a w sezonie letnim można tu spotkać innych wędrowców. Warto jednak pamiętać, że w tym miejscu często wieje silny wiatr, więc biwakowanie jest utrudnione. Z jeziora roztacza się widok na północną ścianę Pique Longue du Vignemale (3298 m n.p.m.) – najwyższego szczytu francuskich Pirenejów, który przyciąga wspinaczy z całego świata.

Dalsza część trasy wiedzie wzdłuż potoku Gave de la Bernatoire, który w górnym biegu tworzy kaskady i małe wodospady. Szlak staje się bardziej kamienisty, a miejscami pojawiają się luźne skały, które wymagają ostrożności. To odcinek o średnim stopniu trudności, gdzie tempo marszu spada do około 2–3 km/h. W tej strefie wegetacja staje się bogatsza – pojawiają się krzewy jałowca (Juniperus communis) i borówki czarnej (Vaccinium myrtillus), które w sierpniu i wrześniu obficie owocują. Należy jednak unikać zrywania owoców w pobliżu szlaku, ponieważ mogą być zanieczyszczone przez zwierzęta. Po około 1,5 godzinie marszu docieramy do Refuge de la Bernatoire – schroniska górskiego zarządzanego przez Club Alpin Français, oferującego noclegi i ciepłe posiłki.

Ostatnie 5 km szlaku to stopniowe opuszczanie wysokogórskiego krajobrazu i wkraczanie w strefę lasów iglastych. Ścieżka wiedzie przez Forêt de la Traverse, gdzie dominują sosny (Pinus uncinata) i jodły (Abies alba). To miejsce, gdzie można zaobserwować ślady bytowania dzików (Sus scrofa) i saren (Capreolus capreolus). Szlak jest tu dobrze utrzymany, ale w okresie jesiennym bywa śliski od opadłych igieł. W tej części trasy przewyższenie jest minimalne, a teren łagodnie opada w kierunku końcowego punktu – Col de la Traverse. To zamknięcie pętli, które pozwala wrócić do punktu startu bez konieczności korzystania z transportu. Całość wędrówki zajmuje przeciętnie 6–8 godzin, w zależności od tempa i długości przerw.

Pod względem przyrodniczym Senda Pirenaica – E23 to prawdziwy raj dla botaników i zoologów. W wyższych partiach dominują endemity pirenejskie, takie jak Androsace pyrenaica (naradka pirenejska) czy Saxifraga longifolia (skalnica długolistna). W niższych strefach lasy są domem dla głuszca (Tetrao urogallus) i puchacza (Bubo bubo). Warto zabrać lornetkę, by obserwować ptaki szybujące nad graniami. Niestety, w ostatnich latach obserwuje się spadek liczebności niektórych gatunków z powodu zmian klimatycznych i rosnącej presji turystycznej. Dlatego tak ważne jest poruszanie się wyłącznie wyznaczonymi szlakami i niezakłócanie spokoju zwierząt.

Planując wędrówkę, należy pamiętać o kilku kluczowych aspektach. Najlepszy okres to lipiec i sierpień, gdy śnieg w wyższych partiach już stopniał, a warunki są stabilne. W czerwcu mogą jeszcze występować płaty śniegu, które utrudniają orientację, a we wrześniu ryzyko gwałtownych burz wzrasta. Konieczne jest zabranie co najmniej 2 litrów wody na osobę, filtrów do wody, kremu z filtrem UV, nakrycia głowy i odzieży przeciwwiatrowej. W schronisku można uzupełnić zapasy, ale ceny są wyższe niż w dolinach. Mimo że szlak jest oznakowany, nie polecam go osobom z lękiem wysokości – ekspozycja na grani jest znaczna. Dla pozostałych to niezapomniana przygoda, która łączy w sobie dzikość Pirenejów z satysfakcją z pokonania wymagającej trasy. Pamiętajcie o zasadzie „Leave No Trace” – zabierzcie wszystkie śmieci, a przyrodę zostawcie w nienaruszonym stanie.