Ścieżka przyrodniczo-historyczna "W dolinie Górnego Sanu"

Opis trasy

Ścieżka przyrodniczo-historyczna „W dolinie Górnego Sanu” to wyjątkowa propozycja dla miłośników pieszych wędrówek, którzy pragną połączyć aktywny wypoczynek z poznawaniem dziedzictwa naturalnego i kulturowego południowo-wschodniej Polski. Trasa o długości 11,78 km i zerowym przewyższeniu prowadzi przez malownicze tereny Bieszczadzkiego Parku Narodowego oraz otuliny, oferując łatwy, ale niezwykle bogaty w treści spacer. Stopień trudności określono jako Średnia, co wynika głównie z długości dystansu, a nie z ukształtowania terenu – brak przewyższeń sprawia, że szlak jest dostępny dla osób o przeciętnej kondycji, rodzin z dziećmi oraz seniorów. Wędrówka wiedzie głównie po utwardzonych drogach leśnych i łąkach, a jej główną osią jest dolina rzeki San, która meandruje wśród łagodnych wzgórz, tworząc niezapomniane krajobrazy.

Trasa rozpoczyna się w miejscowości Wołkowyja przy parkingu leśnym, skąd kierujemy się na południe, wzdłuż brzegu Jeziora Solińskiego. Po około 1 km szlak odbija w głąb lasu, prowadząc nas w stronę ujścia potoku Hylatyn. To właśnie tutaj zaczyna się prawdziwa przygoda z przyrodą – otaczają nas wiekowe buki, jodły i świerki, a w podszycie królują paprocie, borówki i mchy. W okresie wiosenno-letnim można dostrzec ślady bytowania wilków, jeleni i dzików, a nad głowami często przelatują rzadkie ptaki drapieżne, takie jak orzeł przedni czy puchacz. Przy odrobinie szczęścia natkniemy się na żeremie bobrów, które aktywnie przekształcają lokalne cieki wodne.

Kolejnym punktem na mapie jest Polana Caryńska – rozległa, otwarta przestrzeń, z której rozpościera się widok na pasmo Otrytu. To idealne miejsce na krótki odpoczynek i piknik. Polana ta ma również znaczenie historyczne – w czasie II wojny światowej działały tu oddziały partyzanckie, a później, w latach 40. XX wieku, toczyły się zacięte walki między UPA a Wojskiem Polskim. Na skraju polany znajduje się kamienny obelisk upamiętniający te wydarzenia. Warto zatrzymać się tu na chwilę, by oddać hołd poległym i wsłuchać się w ciszę, która dziś panuje w tym miejscu.

Po minięciu polany szlak zagłębia się w las, prowadząc do Źródeł Sanu – symbolicznego początku rzeki, która daje nazwę całej ścieżce. Woda wypływa spod korzeni starych drzew, tworząc krystalicznie czyste oczko wodne, otoczone bujną roślinnością. To magiczne miejsce, często odwiedzane przez turystów, którzy nabierają tu wody do butelek (zalecamy wcześniejsze przegotowanie). Wokół źródeł rozpościera się podmokły las olszowy, w którym można spotkać żaby, traszki oraz liczne gatunki ważek. W sezonie wiosennym dno lasu pokrywa dywan zawilców i przylaszczek.

Dalsza część trasy wiedzie wzdłuż koryta Sanu, które tutaj, w górnym biegu, ma charakter górskiego potoku – bystre, kamieniste dno i przejrzysta woda. Szlak kilkakrotnie przecina rzekę po drewnianych kładkach, co dodaje uroku wędrówce. W okolicy Przysłupu natrafiamy na pozostałości dawnej osady bojkowskiej – fundamenty cerkwi, cmentarz z kamiennymi nagrobkami oraz resztki zabudowań. To świadectwo burzliwej historii tych ziem, które po wysiedleniach w ramach Akcji „Wisła” opustoszały. Dziś te miejsca porasta dzika roślinność, a jedynie nieliczne tablice informacyjne przypominają o dawnych mieszkańcach.

Ostatnie kilometry szlaku prowadzą przez Brzegi Górne – wieś, która przetrwała wysiedlenia i dziś stanowi bazę wypadową dla turystów. Znajduje się tu małe muzeum etnograficzne oraz kilka gospodarstw agroturystycznych. Trasa kończy się w tym samym punkcie, w którym się rozpoczęła – w Wołkowyi. Cała pętla zajmuje średnio 3-4 godziny spokojnego marszu, ale warto zarezerwować więcej czasu na postoje i podziwianie widoków. Wędrówkę można odbywać o każdej porze roku, ale najlepiej prezentuje się wiosną (gdy wszystko kwitnie) i jesienią (kiedy las mieni się złotem i czerwienią).

Z przyrodniczego punktu widzenia ścieżka jest prawdziwym rajem dla botaników i zoologów. Występują tu chronione gatunki roślin, takie jak goryczka wąskolistna, storczyk męski czy widłak goździsty. Wśród ssaków dominują jelenie, sarny, dziki, a także rzadziej spotykane rysie i żbiki. Ornitolodzy mogą liczyć na obserwacje bociana czarnego, puszczyka uralskiego oraz dzięcioła trójpalczastego. W rzece San żyją pstrągi potokowe i głowacze, a w rozlewiskach – bobry i wydry. Każdy krok na tym szlaku to okazja do obcowania z dziką, nieskażoną przyrodą.

Praktyczne porady dla turystów: przed wyruszeniem sprawdź prognozę pogody, ponieważ w dolinie często zalega mgła, która utrudnia orientację. Zabierz ze sobą mapę (nawet jeśli korzystasz z GPS) oraz naładowany telefon – w wielu miejscach zasięg jest słaby. Koniecznie zaopatrz się w wodę (minimum 1 litr na osobę) oraz prowiant, bo na trasie nie ma punktów gastronomicznych. Obuwie powinno być wygodne, najlepiej trekkingowe z dobrą przyczepnością, choć przy suchej pogodzie wystarczą solidne buty sportowe. Pamiętaj o repelentach na kleszcze i komary, szczególnie w wilgotnych partiach lasu. Szlak jest przyjazny dla psów na smyczy, ale nie poleca się go z wózkiem dziecięcym ze względu na nierówności i kładki. Zachowaj ciszę i nie zbieraj roślin – to obszar chroniony.